|
|
%%
|
|
|
%% This is file `ptext.sty',
|
|
|
%% Inspired by Patrick Happel's lipsum package
|
|
|
%%
|
|
|
%%
|
|
|
%% Copyright © 2012-2013 by Vahid Damanafshan
|
|
|
%% <vdamanafshan@kut.ac.ir>
|
|
|
%% http://www.damanafshan.ir
|
|
|
%%
|
|
|
%% This file may be distributed and/or modified under the
|
|
|
%% conditions of the LaTeX Project Public License, either
|
|
|
%% version 1.2 of this license or (at your option) any later
|
|
|
%% version. The latest version of this license is in:
|
|
|
%%
|
|
|
%% http://www.latex-project.org/lppl.txt
|
|
|
%%
|
|
|
%% and version 1.2 or later is part of all distributions of
|
|
|
%% LaTeX version 1999/12/01 or later.
|
|
|
%%
|
|
|
\NeedsTeXFormat{LaTeX2e}
|
|
|
\ProvidesPackage{ptext}[2013/04/28 v1.1 A package similar to the lipsum
|
|
|
package for the Persian language with 100 paragraphs of the Shahnameh]
|
|
|
\RequirePackage{biditools}
|
|
|
\newcounter{pte@count}
|
|
|
\setcounter{pte@count}{0}
|
|
|
|
|
|
\def\pte@par{\par}%
|
|
|
|
|
|
\DeclareOption{nopar}{\let\pte@par\relax}
|
|
|
\ProcessOptions
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\pte@default{1-7}
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\setptextdefault[1]{%
|
|
|
\bidi@renewrobustcmd{\pte@default}{#1}}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\pte@doptext{%
|
|
|
\ifnum\value{pte@count}<\pte@max\relax%
|
|
|
\addtocounter{pte@count}{1}%
|
|
|
\csname ptext@\roman{pte@count}\endcsname%
|
|
|
\pte@doptext%
|
|
|
\fi
|
|
|
}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext{%
|
|
|
\@ifstar\@@ptext\@ptext
|
|
|
}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ChangePtextPar{%
|
|
|
\ifx\pte@par\relax
|
|
|
\def\pte@par{\par}%
|
|
|
\else
|
|
|
\let\pte@par\relax
|
|
|
\fi
|
|
|
}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\@@ptext[1][\pte@default]{%
|
|
|
\begingroup
|
|
|
\ChangePtextPar
|
|
|
\@ptext[#1]
|
|
|
\endgroup
|
|
|
}
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\@ptext[1][\pte@default]{%
|
|
|
\expandafter\pte@minmax\expandafter{#1}%
|
|
|
\setcounter{pte@count}{\pte@min}%
|
|
|
\addtocounter{pte@count}{-1}%
|
|
|
\pte@doptext%
|
|
|
}
|
|
|
|
|
|
\def\pte@get#1-#2;{\def\pte@min{#1}\def\pte@max{#2}}
|
|
|
\def\pte@stripmax#1-{\edef\pte@max{#1}}
|
|
|
\def\pte@minmax#1{%
|
|
|
\pte@get#1-\relax;%
|
|
|
\edef\pte@tmpa{\pte@max}%
|
|
|
\edef\pte@relax{\relax}%
|
|
|
\ifx\pte@tmpa\pte@relax\edef\pte@max{\pte@min}%
|
|
|
\else\expandafter\pte@stripmax\pte@max\fi%
|
|
|
}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@i{%
|
|
|
کنون ای خردمند وصف خرد بدین جایگه گفتن اندرخورد
|
|
|
کنون تا چه داری بیار از خرد که گوش نیوشنده زو برخورد
|
|
|
خرد بهتر از هر چه ایزد بداد ستایش خرد را به از راه داد
|
|
|
خرد رهنمای و خرد دلگشای خرد دست گیرد به هر دو سرای
|
|
|
ازو شادمانی وزویت غمیست وزویت فزونی وزویت کمیست
|
|
|
خرد تیره و مرد روشن روان نباشد همی شادمان یک زمان
|
|
|
چه گفت آن خردمند مرد خرد که دانا ز گفتار از برخورد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@ii{%
|
|
|
کسی کو خرد را ندارد ز پیش دلش گردد از کردهٔ خویش ریش
|
|
|
هشیوار دیوانه خواند ورا همان خویش بیگانه داند ورا
|
|
|
ازویی به هر دو سرای ارجمند گسسته خرد پای دارد ببند
|
|
|
خرد چشم جانست چون بنگری تو بیچشم شادان جهان نسپری
|
|
|
نخست آفرینش خرد را شناس نگهبان جانست و آن سه پاس
|
|
|
سه پاس تو چشم است وگوش و زبان کزین سه رسد نیک و بد بیگمان
|
|
|
خرد را و جان را که یارد ستود و گر من ستایم که یارد شنود
|
|
|
حکیما چو کس نیست گفتن چه سود ازین پس بگو کافرینش چه بود
|
|
|
تویی کردهٔ کردگار جهان ببینی همی آشکار و نهان
|
|
|
به گفتار دانندگان راه جوی به گیتی بپوی و به هر کس بگوی
|
|
|
ز هر دانشی چون سخن بشنوی از آموختن یک زمان نغنوی
|
|
|
چو دیدار یابی به شاخ سخن بدانی که دانش نیاید به بن.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@iii{%
|
|
|
از آغاز باید که دانی درست سر مایهٔ گوهران از نخست
|
|
|
که یزدان ز ناچیز چیز آفرید بدان تا توانایی آرد پدید
|
|
|
سرمایهٔ گوهران این چهار برآورده بیرنج و بیروزگار
|
|
|
یکی آتشی برشده تابناک میان آب و باد از بر تیره خاک
|
|
|
نخستین که آتش به جنبش دمید ز گرمیش پس خشکی آمد پدید
|
|
|
وزان پس ز آرام سردی نمود ز سردی همان باز تری فزود
|
|
|
چو این چار گوهر به جای آمدند ز بهر سپنجی سرای آمدند
|
|
|
گهرها یک اندر دگر ساخته ز هرگونه گردن برافراخته
|
|
|
پدید آمد این گنبد تیزرو شگفتی نمایندهٔ نوبهنو
|
|
|
ابر ده و دو هفت شد کدخدای گرفتند هر یک سزاوار جای.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@iv{%
|
|
|
در بخشش و دادن آمد پدید ببخشید دانا چنان چون سزید
|
|
|
فلکها یک اندر دگر بسته شد بجنبید چون کار پیوسته شد
|
|
|
چو دریا و چون کوه و چون دشت و راغ زمین شد به کردار روشن چراغ
|
|
|
ببالید کوه آبها بر دمید سر رستنی سوی بالا کشید
|
|
|
زمین را بلندی نبد جایگاه یکی مرکزی تیره بود و سیاه
|
|
|
خور و خواب و آرام جوید همی وزان زندگی کام جوید همی
|
|
|
نه گویا زبان و نه جویا خرد ز خاک و ز خاشاک تن پرورد
|
|
|
نداند بد و نیک فرجام کار نخواهد ازو بندگی کردگار
|
|
|
چو دانا توانا بد و دادگر از ایرا نکرد ایچ پنهان هنر
|
|
|
چنینست فرجام کار جهان نداند کسی آشکار و نهان.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@v{%
|
|
|
چو زین بگذری مردم آمد پدید شد این بندها را سراسر کلید
|
|
|
سرش راست بر شد چو سرو بلند به گفتار خوب و خرد کاربند
|
|
|
پذیرندهٔ هوش و رای و خرد مر او را دد و دام فرمان برد
|
|
|
ز راه خرد بنگری اندکی که مردم به معنی چه باشد یکی
|
|
|
مگر مردمی خیره خوانی همی جز این را نشانی ندانی همی.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@vi{%
|
|
|
ترا از دو گیتی برآوردهاند به چندین میانجی بپروردهاند
|
|
|
نخستین فطرت پسین شمار تویی خویشتن را به بازی مدار
|
|
|
شنیدم ز دانا دگرگونه زین چه دانیم راز جهان آفرین
|
|
|
نگه کن سرانجام خود را ببین چو کاری بیابی ازین به گزین
|
|
|
به رنج اندر آری تنت را رواست که خود رنج بردن به دانش سزاست
|
|
|
چو خواهی که یابی ز هر بد رها سر اندر نیاری به دام بلا
|
|
|
نگه کن بدین گنبد تیزگرد که درمان ازویست و زویست درد
|
|
|
نه گشت زمانه بفرسایدش نه آن رنج و تیمار بگزایدش
|
|
|
نه از جنبش آرام گیرد همی نه چون ما تباهی پذیرد همی.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@vii{%
|
|
|
ز یاقوت سرخست چرخ کبود نه از آب و گرد و نه از باد و دود
|
|
|
به چندین فروغ و به چندین چراغ بیاراسته چون به نوروز باغ
|
|
|
روان اندرو گوهر دلفروز کزو روشنایی گرفتست روز
|
|
|
ز خاور برآید سوی باختر نباشد ازین یک روش راستتر
|
|
|
ایا آنکه تو آفتابی همی چه بودت که بر من نتابی همی.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@viii{%
|
|
|
چراغست مر تیره شب را بسیچ به بد تا توانی تو هرگز مپیچ
|
|
|
چو سی روز گردش بپیمایدا شود تیره گیتی بدو روشنا
|
|
|
پدید آید آنگاه باریک و زرد چو پشت کسی کو غم عشق خورد
|
|
|
چو بیننده دیدارش از دور دید هم اندر زمان او شود ناپدید
|
|
|
دگر شب نمایش کند بیشتر ترا روشنایی دهد بیشتر
|
|
|
به دو هفته گردد تمام و درست بدان باز گردد که بود از نخست
|
|
|
بود هر شبانگاه باریکتر به خورشید تابنده نزدیکتر
|
|
|
بدینسان نهادش خداوند داد بود تا بود هم بدین یک نهاد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@ix{%
|
|
|
سخن هر چه گویم همه گفتهاند بر باغ دانش همه رفتهاند
|
|
|
اگر بر درخت برومند جای نیابم که از بر شدن نیست رای
|
|
|
کسی کو شود زیر نخل بلند همان سایه زو بازدارد گزند
|
|
|
توانم مگر پایهای ساختن بر شاخ آن سرو سایه فکن
|
|
|
کزین نامور نامهٔ شهریار به گیتی بمانم یکی یادگار
|
|
|
تو این را دروغ و فسانه مدان به رنگ فسون و بهانه مدان
|
|
|
ازو هر چه اندر خورد با خرد دگر بر ره رمز و معنی برد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@x{%
|
|
|
یکی نامه بود از گه باستان فراوان بدو اندرون داستان
|
|
|
پراگنده در دست هر موبدی ازو بهرهای نزد هر بخردی
|
|
|
یکی پهلوان بود دهقان نژاد دلیر و بزرگ و خردمند و راد
|
|
|
پژوهندهٔ روزگار نخست گذشته سخنها همه باز جست
|
|
|
ز هر کشوری موبدی سالخورد بیاورد کاین نامه را یاد کرد
|
|
|
بپرسیدشان از کیان جهان وزان نامداران فرخ مهان
|
|
|
که گیتی به آغاز چون داشتند که ایدون به ما خوار بگذاشتند
|
|
|
چه گونه سرآمد به نیک اختری برایشان همه روز کند آوری
|
|
|
بگفتند پیشش یکایک مهان سخنهای شاهان و گشت جهان
|
|
|
چو بشنید ازیشان سپهبد سخن یکی نامور نافه افکند بن
|
|
|
چنین یادگاری شد اندر جهان برو آفرین از کهان و مهان.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xi{%
|
|
|
چو از دفتر این داستانها بسی همی خواند خواننده بر هر کسی
|
|
|
جهان دل نهاده بدین داستان همان بخردان نیز و هم راستان
|
|
|
جوانی بیامد گشاده زبان سخن گفتن خوب و طبع روان
|
|
|
به شعر آرم این نامه را گفت من ازو شادمان شد دل انجمن
|
|
|
جوانیش را خوی بد یار بود ابا بد همیشه به پیکار بود.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xii{%
|
|
|
دل روشن من چو برگشت ازوی سوی تخت شاه جهان کرد روی
|
|
|
که این نامه را دست پیش آورم ز دفتر به گفتار خویش آورم
|
|
|
بپرسیدم از هر کسی بیشمار بترسیدم از گردش روزگار
|
|
|
مگر خود درنگم نباشد بسی بباید سپردن به دیگر کسی
|
|
|
و دیگر که گنجم وفادار نیست همین رنج را کس خریدار نیست
|
|
|
برین گونه یک چند بگذاشتم سخن را نهفته همی داشتم
|
|
|
سراسر زمانه پر از جنگ بود به جویندگان بر جهان تنگ بود
|
|
|
ز نیکو سخن به چه اندر جهان به نزد سخن سنج فرخ مهان
|
|
|
اگر نامدی این سخن از خدای نبی کی بدی نزد ما رهنمای.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xiii{%
|
|
|
به شهرم یکی مهربان دوست بود تو گفتی که با من به یک پوست بود
|
|
|
مرا گفت خوب آمد این رای تو به نیکی گراید همی پای تو
|
|
|
نبشته من این نامهٔ پهلوی به پیش تو آرم مگر نغنوی
|
|
|
گشاده زبان و جوانیت هست سخن گفتن پهلوانیت هست
|
|
|
شو این نامهٔ خسروان بازگوی بدین جوی نزد مهان آبروی
|
|
|
چو آورد این نامه نزدیک من برافروخت این جان تاریک من.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xiv{%
|
|
|
بدین نامه چون دست کردم دراز یکی مهتری بود گردنفراز
|
|
|
جوان بود و از گوهر پهلوان خردمند و بیدار و روشن روان
|
|
|
خداوند رای و خداوند شرم سخن گفتن خوب و آوای نرم
|
|
|
مرا گفت کز من چه باید همی که جانت سخن برگراید همی
|
|
|
به چیزی که باشد مرا دسترس بکوشم نیازت نیارم به کس.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xv{%
|
|
|
همی داشتم چون یکی تازه سیب که از باد نامد به من بر نهیب
|
|
|
به کیوان رسیدم ز خاک نژند از آن نیکدل نامدار ارجمند
|
|
|
به چشمش همان خاک و هم سیم و زر کریمی بدو یافته زیب و فر
|
|
|
سراسر جهان پیش او خوار بود جوانمرد بود و وفادار بود
|
|
|
چنان نامور گم شد از انجمن چو در باغ سرو سهی از چمن
|
|
|
نه زو زنده بینم نه مرده نشان به دست نهنگان مردم کشان
|
|
|
دریغ آن کمربند و آن گردگاه دریغ آن کیی برز و بالای شاه
|
|
|
گرفتار زو دل شده ناامید نوان لرز لرزان به کردار بید
|
|
|
یکی پند آن شاه یاد آوریم ز کژی روان سوی داد آوریم
|
|
|
مرا گفت کاین نامهٔ شهریار گرت گفته آید به شاهان سپار
|
|
|
بدین نامه من دست بردم فراز به نام شهنشاه گردنفراز.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xvi{%
|
|
|
جهان آفرین تا جهان آفرید چنو مرزبانی نیامد پدید
|
|
|
چو خورشید بر چرخ بنمود تاج زمین شد به کردار تابنده عاج
|
|
|
چه گویم که خورشید تابان که بود کزو در جهان روشنایی فزود
|
|
|
ابوالقاسم آن شاه پیروزبخت نهاد از بر تاج خورشید تخت
|
|
|
زخاور بیاراست تا باختر پدید آمد از فر او کان زر
|
|
|
مرا اختر خفته بیدار گشت به مغز اندر اندیشه بسیار گشت.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xvii{%
|
|
|
بدانستم آمد زمان سخن کنون نو شود روزگار کهن
|
|
|
بر اندیشهٔ شهریار زمین بخفتم شبی لب پر از آفرین
|
|
|
دل من چو نور اندر آن تیره شب نخفته گشاده دل و بسته لب
|
|
|
چنان دید روشن روانم به خواب که رخشنده شمعی برآمد ز آب
|
|
|
همه روی گیتی شب لاژورد از آن شمع گشتی چو یاقوت زرد
|
|
|
در و دشت برسان دیبا شدی یکی تخت پیروزه پیدا شدی
|
|
|
نشسته برو شهریاری چو ماه یکی تاج بر سر به جای کلاه
|
|
|
رده بر کشیده سپاهش دو میل به دست چپش هفتصد ژنده پیل
|
|
|
یکی پاک دستور پیشش به پای بداد و بدین شاه را رهنمای
|
|
|
مرا خیره گشتی سر از فر شاه وزان ژنده پیلان و چندان سپاه.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xviii{%
|
|
|
چو آن چهرهٔ خسروی دیدمی ازان نامداران بپرسیدمی
|
|
|
که این چرخ و ماهست یا تاج و گاه ستارست پیش اندرش یا سپاه
|
|
|
یکی گفت کاین شاه روم است و هند ز قنوج تا پیش دریای سند
|
|
|
به ایران و توران ورا بندهاند به رای و به فرمان او زندهاند
|
|
|
بیاراست روی زمین را به داد بپردخت ازان تاج بر سر نهاد
|
|
|
جهاندار محمود شاه بزرگ به آبشخور آرد همی میش و گرگ
|
|
|
ز کشمیر تا پیش دریای چین برو شهریاران کنند آفرین.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xix{%
|
|
|
چو کودک لب از شیر مادر بشست ز گهواره محمود گوید نخست
|
|
|
نپیچد کسی سر ز فرمان اوی نیارد گذشتن ز پیمان اوی
|
|
|
تو نیز آفرین کن که گویندهای بدو نام جاوید جویندهای
|
|
|
چو بیدار گشتم بجستم ز جای چه مایه شب تیره بودم به پای
|
|
|
بر آن شهریار آفرین خواندم نبودم درم جان برافشاندم
|
|
|
به دل گفتم این خواب را پاسخ است که آواز او بر جهان فرخ است
|
|
|
برآن آفرین کو کند آفرین بر آن بخت بیدار و فرخ زمین
|
|
|
ز فرش جهان شد چو باغ بهار هوا پر ز ابر و زمین پرنگار
|
|
|
از ابر اندرآمد به هنگام نم جهان شد به کردار باغ ارم.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xx{%
|
|
|
به ایران همه خوبی از داد اوست کجا هست مردم همه یاد اوست
|
|
|
به بزم اندرون آسمان سخاست به رزم اندرون تیز چنگ اژدهاست
|
|
|
به تن ژنده پیل و به جان جبرئیل به کف ابر بهمن به دل رود نیل
|
|
|
سر بخت بدخواه با خشم اوی چو دینار خوارست بر چشم اوی
|
|
|
نه کند آوری گیرد از باج و گنج نه دل تیره دارد ز رزم و ز رنج.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxi{%
|
|
|
هر آنکس که دارد ز پروردگان از آزاد و از نیکدل بردگان
|
|
|
شهنشاه را سربهسر دوستوار به فرمان ببسته کمر استوار
|
|
|
نخستین برادرش کهتر به سال که در مردمی کس ندارد همال
|
|
|
ز گیتی پرستندهٔ فر و نصر زید شاد در سایهٔ شاه عصر
|
|
|
کسی کش پدر ناصرالدین بود سر تخت او تاج پروین بود
|
|
|
و دیگر دلاور سپهدار طوس که در جنگ بر شیر دارد فسوس
|
|
|
ببخشد درم هر چه یابد ز دهر همی آفرین یابد از دهر بهر
|
|
|
به یزدان بود خلق را رهنمای سر شاه خواهد که باشد به جای
|
|
|
جهان بیسر و تاج خسرو مباد همیشه بماناد جاوید و شاد
|
|
|
همیشه تن آباد با تاج و تخت ز درد و غم آزاد و پیروز بخت
|
|
|
کنون بازگردم به آغاز کار سوی نامهٔ نامور شهریار.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxii{%
|
|
|
اگر تندبادی براید ز کنج بخاک افگند نارسیده ترنج
|
|
|
ستمکاره خوانیمش ار دادگر هنرمند دانیمش ار بیهنر
|
|
|
اگر مرگ دادست بیداد چیست ز داد این همه بانگ و فریاد چیست
|
|
|
ازین راز جان تو آگاه نیست بدین پرده اندر ترا راه نیست
|
|
|
همه تا در آز رفته فراز به کس بر نشد این در راز باز
|
|
|
برفتن مگر بهتر آیدش جای چو آرام یابد به دیگر سرای
|
|
|
دم مرگ چون آتش هولناک ندارد ز برنا و فرتوت باک
|
|
|
درین جای رفتن نه جای درنگ بر اسپ فنا گر کشد مرگ تنگ
|
|
|
چنان دان که دادست و بیداد نیست چو داد آمدش جای فریاد نیست.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxiii{%
|
|
|
جوانی و پیری به نزدیک مرگ یکی دان چو اندر بدن نیست برگ
|
|
|
دل از نور ایمان گر آگندهای ترا خامشی به که تو بندهای
|
|
|
برین کار یزدان ترا راز نیست اگر جانت با دیو انباز نیست
|
|
|
به گیتی دران کوش چون بگذری سرانجام نیکی بر خود بری
|
|
|
کنون رزم سهراب رانم نخست ازان کین که او با پدر چون بجست.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxiv{%
|
|
|
ز گفتار دهقان یکی داستان بپیوندم از گفتهٔ باستان
|
|
|
ز موبد برین گونه برداشت یاد که رستم یکی روز از بامداد
|
|
|
غمی بد دلش ساز نخچیر کرد کمر بست و ترکش پر از تیر کرد
|
|
|
سوی مرز توران چو بنهاد روی جو شیر دژاگاه نخچیر جوی
|
|
|
چو نزدیکی مرز توران رسید بیابان سراسر پر از گور دید
|
|
|
برافروخت چون گل رخ تاجبخش بخندید وز جای برکند رخش
|
|
|
به تیر و کمان و به گرز و کمند بیفگند بر دشت نخچیر چند
|
|
|
ز خاشاک وز خار و شاخ درخت یکی آتشی برفروزید سخت.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxv{%
|
|
|
چو آتش پراگنده شد پیلتن درختی بجست از در بابزن
|
|
|
یکی نره گوری بزد بر درخت که در چنگ او پر مرغی نسخت
|
|
|
چو بریان شد از هم بکند و بخورد ز مغز استخوانش برآورد گرد
|
|
|
بخفت و برآسود از روزگار چمان و چران رخش در مرغزار
|
|
|
سواران ترکان تنی هفت و هشت بران دشت نخچیر گه برگذشت
|
|
|
یکی اسپ دیدند در مرغزار بگشتند گرد لب جویبار.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxvi{%
|
|
|
چو بر دشت مر رخش را یافتند سوی بند کردنش بشتافتند
|
|
|
گرفتند و بردند پویان به شهر همی هر یک از رخش جستند بهر
|
|
|
چو بیدار شد رستم از خواب خوش به کار امدش بارهٔ دستکش
|
|
|
بدان مرغزار اندرون بنگرید ز هر سو همی بارگی را ندید
|
|
|
غمی گشت چون بارگی را نیافت سراسیمه سوی سمنگان شتافت
|
|
|
همی گفت کاکنون پیادهدوان کجا پویم از ننگ تیرهروان
|
|
|
چه گویند گردان که اسپش که برد تهمتن بدین سان بخفت و بمرد
|
|
|
کنون رفت باید به بیچارگی سپردن به غم دل بیکبارگی
|
|
|
کنون بست باید سلیح و کمر به جایی نشانش بیابم مگر
|
|
|
همی رفت زین سان پر اندوه و رنج تن اندر عنا و دل اندر شکنج.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxvii{%
|
|
|
چو نزدیک شهر سمنگان رسید خبر زو بشاه و بزرگان رسید
|
|
|
که آمد پیادهگو تاجبخش به نخچیرگه زو رمیدست رخش
|
|
|
پذیره شدندش بزرگان و شاه کسی کاو بسر بر نهادی کلاه
|
|
|
بدو گفت شاه سمنگان چه بود که یارست با تو نبرد آزمود
|
|
|
درین شهر ما نیکخواه توایم ستاده بفرمان و راه توایم
|
|
|
تن و خواسته زیر فرمان تست سر ارجمندان و جان آن تست.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxviii{%
|
|
|
چو رستم به گفتار او بنگرید ز بدها گمانیش کوتاه دید
|
|
|
بدو گفت رخشم بدین مرغزار ز من دور شد بیلگام و فسار
|
|
|
کنون تا سمنگان نشان پی است وز آنجا کجا جویبار و نی است
|
|
|
ترا باشد ار بازجویی سپاس بباشم بپاداش نیکی شناس
|
|
|
گر ایدون که ماند ز من ناپدید سران را بسی سر بباید برید
|
|
|
بدو گفت شاه ای سزاوار مرد نیارد کسی با تو این کار کرد
|
|
|
تو مهمان من باش و تندی مکن به کام تو گردد سراسر سخن
|
|
|
یک امشب به می شاد داریم دل وز اندیشه آزاد داریم دل
|
|
|
نماند پی رخش فرخ نهان چنان بارهٔ نامدار جهان
|
|
|
تهمتن به گفتار او شاد شد روانش ز اندیشه آزاد شد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxix{%
|
|
|
سزا دید رفتن سوی خان او شد از مژده دلشاد مهمان او
|
|
|
سپهبد بدو داد در کاخ جای همی بود در پیش او بر به پای
|
|
|
ز شهر و ز لشکر مهانرا بخواند سزاوار با او به شادی نشاند
|
|
|
گسارندهٔ باده آورد ساز سیه چشم و گلرخ بتان طراز
|
|
|
نشستند با رودسازان به هم بدان تا تهمتن نباشد دژم
|
|
|
چو شد مست و هنگام خواب آمدش همی از نشستن شتاب آمدش
|
|
|
سزاوار او جای آرام و خواب بیاراست و بنهاد مشک و گلاب.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxx{%
|
|
|
چو یک بهره از تیره شب در گذشت شباهنگ بر چرخ گردان بگشت
|
|
|
سخن گفتن آمد نهفته به راز در خوابگه نرم کردند باز
|
|
|
یکی بنده شمعی معنبر به دست خرامان بیامد به بالین مست
|
|
|
پس پرده اندر یکی ماه روی چو خورشید تابان پر از رنگ و بوی
|
|
|
دو ابرو کمان و دو گیسو کمند به بالا به کردار سرو بلند
|
|
|
روانش خرد بود تن جان پاک تو گفتی که بهره ندارد ز خاک.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxi{%
|
|
|
از او رستم شیردل خیره ماند برو بر جهان آفرین را بخواند
|
|
|
بپرسید زو گفت نام تو چیست چه جویی شب تیره کام تو چیست
|
|
|
چنین داد پاسخ که تهمینهام تو گویی که از غم به دو نیمهام
|
|
|
یکی دخت شاه سمنگان منم ز پشت هژبر و پلنگان منم
|
|
|
به گیتی ز خوبان مرا جفت نیست چو من زیر چرخ کبود اندکیست
|
|
|
کس از پرده بیرون ندیدی مرا نه هرگز کس آوا شنیدی مرا
|
|
|
به کردار افسانه از هر کسی شنیدم همی داستانت بسی
|
|
|
که از شیر و دیو و نهنگ و پلنگ نترسی و هستی چنین تیزچنگ
|
|
|
شب تیره تنها به توران شوی بگردی بران مرز و هم نغنوی.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxii{%
|
|
|
به تنها یکی گور بریان کنی هوا را به شمشیر گریان کنی
|
|
|
هرآنکس که گرز تو بیند به چنگ بدرد دل شیر و چنگ پلنگ
|
|
|
برهنه چو تیغ تو بیند عقاب نیارد به نخچیر کردن شتاب
|
|
|
نشان کمند تو دارد هژبر ز بیم سنان تو خون بارد ابر
|
|
|
چو این داستانها شنیدم ز تو بسی لب به دندان گزیدم ز تو.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxiii{%
|
|
|
بجستم همی کفت و یال و برت بدین شهر کرد ایزد آبشخورت
|
|
|
تراام کنون گر بخواهی مرا نبیند جزین مرغ و ماهی مرا
|
|
|
یکی آنک بر تو چنین گشتهام خرد را ز بهر هوا کشتهام
|
|
|
ودیگر که از تو مگر کردگار نشاند یکی پورم اندر کنار
|
|
|
مگر چون تو باشد به مردی و زور سپهرش دهد بهره کیوان و هور
|
|
|
سه دیگر که اسپت به جای آورم سمنگان همه زیر پای آورم
|
|
|
چو رستم برانسان پری چهره دید ز هر دانشی نزد او بهره دید
|
|
|
و دیگر که از رخش داد آگهی ندید ایچ فرجام جز فرهی.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxiv{%
|
|
|
بفرمود تا موبدی پرهنر بیاید بخواهد ورا از پدر
|
|
|
چو بشنید شاه این سخن شاد شد بسان یکی سرو آزاد شد
|
|
|
بدان پهلوان داد آن دخت خویش بدان سان که بودست آیین و کیش
|
|
|
به خشنودی و رای و فرمان اوی به خوبی بیاراست پیمان اوی
|
|
|
چو بسپرد دختر بدان پهلوان همه شاد گشتند پیر و جوان
|
|
|
ز شادی بسی زر برافشاندند ابر پهلوان آفرین خواندند.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxv{%
|
|
|
که این ماه نو بر تو فرخنده باد سر بدسگالان تو کنده باد
|
|
|
چو انباز او گشت با او براز ببود آن شب تیره دیر و دراز
|
|
|
چو خورشید تابان ز چرخ بلند همی خواست افگند رخشان کمند
|
|
|
به بازوی رستم یکی مهره بود که آن مهره اندر جهان شهره بود
|
|
|
بدو داد و گفتش که این را بدار اگر دختر آرد ترا روزگار
|
|
|
بگیر و بگیسوی او بر بدوز به نیک اختر و فال گیتی فروز
|
|
|
ور ایدونک آید ز اختر پسر ببندش ببازو نشان پدر
|
|
|
به بالای سام نریمان بود به مردی و خوی کریمان بود
|
|
|
فرود آرد از ابر پران عقاب نتابد به تندی بر او آفتاب.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxvi{%
|
|
|
همی بود آن شب بر ماه روی همی گفت از هر سخن پیش اوی
|
|
|
چو خورشید رخشنده شد بر سپهر بیاراست روی زمین را به مهر
|
|
|
به پدرود کردن گرفتش به بر بسی بوسه دادش به چشم و به سر
|
|
|
پری چهره گریان ازو بازگشت ابا انده و درد انباز گشت
|
|
|
بر رستم آمد گرانمایه شاه بپرسیدش از خواب و آرامگاه
|
|
|
چو این گفته شد مژده دادش به رخش برو شادمان شد دل تاجبخش
|
|
|
بیامد بمالید وزین برنهاد شد از رخش رخشان و از شاه شاد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxvii{%
|
|
|
چو نه ماه بگذشت بر دخت شاه یکی پورش آمد چو تابنده ماه
|
|
|
تو گفتی گو پیلتن رستمست وگر سام شیرست و گر نیرمست
|
|
|
چو خندان شد و چهره شاداب کرد ورا نام تهمینه سهراب کرد
|
|
|
چو یک ماه شد همچو یک سال بود برش چون بر رستم زال بود
|
|
|
چو سه ساله شد زخم چوگان گرفت به پنجم دل تیر و پیکان گرفت
|
|
|
چو ده ساله شد زان زمین کس نبود که یارست یا او نبرد آزمود
|
|
|
.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxviii{%
|
|
|
بر مادر آمد بپرسید زوی بدو گفت گستاخ بامن بگوی
|
|
|
که من چون ز همشیرگان برترم همی به آسمان اندر آید سرم
|
|
|
ز تخم کیم وز کدامین گهر چه گویم چو پرسد کسی از پدر
|
|
|
گر این پرسش از من بماند نهان نمانم ترا زنده اندر جهان
|
|
|
بدو گفت مادر که بشنو سخن بدین شادمان باش و تندی مکن
|
|
|
تو پور گو پیلتن رستمی ز دستان سامی و از نیرمی
|
|
|
ازیرا سرت ز آسمان برترست که تخم تو زان نامور گوهرست
|
|
|
جهانآفرین تا جهان آفرید سواری چو رستم نیامد پدید
|
|
|
چو سام نریمان به گیتی نبود سرش را نیارست گردون بسود
|
|
|
یکی نامه از رستم جنگ جوی بیاورد وبنمود پنهان بدوی
|
|
|
سه یاقوت رخشان به سه مهره زر از ایران فرستاده بودش پدر.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xxxix{%
|
|
|
بدو گفت افراسیاب این سخن نبایدکه داند ز سر تا به بن
|
|
|
پدر گر شناسد که تو زین نشان شدستی سرافراز گردنگشان
|
|
|
چو داند بخواندت نزدیک خویش دل مادرت گردد از درد ریش
|
|
|
چنین گفت سهراب کاندر جهان کسی این سخن را ندارد نهان
|
|
|
بزرگان جنگآور از باستان ز رستم زنند این زمان داستان
|
|
|
نبرده نژادی که چونین بود نهان کردن از من چه آیین بود.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xl{%
|
|
|
کنون من ز ترکان جنگآوران فراز آورم لشکری بی کران
|
|
|
برانگیزم از گاه کاووس را از ایران ببرم پی طوس را
|
|
|
به رستم دهم تخت و گرز و کلاه نشانمش بر گاه کاووس شاه
|
|
|
از ایران به توران شوم جنگجوی ابا شاه روی اندر آرم بروی
|
|
|
بگیرم سر تخت افراسیاب سر نیزه بگذارم از آفتاب
|
|
|
چو رستم پدر باشد و من پسر نباید به گیتی کسی تاجور
|
|
|
چو روشن بود روی خورشید و ماه ستاره چرا برفرازد کلاه
|
|
|
ز هر سو سپه شد برو انجمن که هم باگهر بود هم تیغ زن.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xli{%
|
|
|
خبر شد به نزدیک افراسیاب که افگند سهراب کشتی بر آب
|
|
|
هنوز از دهن بوی شیر آیدش همی رای شمشیر و تیر آیدش
|
|
|
زمین را به خنجر بشوید همی کنون رزم کاووس جوید همی
|
|
|
سپاه انجمن شد برو بر بسی نیاید همی یادش از هر کسی
|
|
|
سخن زین درازی چه باید کشید هنر برتر از گوهر آمد پدید
|
|
|
چو افراسیاب آن سخنها شنود خوش آمدش خندید و شادی نمود.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xlii{%
|
|
|
ز لشکر گزید از دلاور سران کسی کاو گراید به گرز گران
|
|
|
ده و دو هزار از دلیران گرد چو هومان و مر بارمان را سپرد
|
|
|
به گردان لشکر سپهدار گفت که این راز باید که ماند نهفت
|
|
|
چو روی اندر آرند هر دو بروی تهمتن بود بیگمان چارهجوی
|
|
|
پدر را نباید که داند پسر که بندد دل و جان به مهر پدر
|
|
|
مگر کان دلاور گو سالخورد شود کشته بر دست این شیرمرد
|
|
|
ازان پس بسازید سهراب را ببندید یک شب برو خواب را
|
|
|
برفتند بیدار دو پهلوان به نزدیک سهراب روشنروان
|
|
|
به پیش اندرون هدیهٔ شهریار ده اسپ و ده استر به زین و به بار
|
|
|
ز پیروزه تخت و ز بیجاده تاج سر تاج زر پایهٔ تخت عاج.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xliii{%
|
|
|
یکی نامه با لابه و دلپسند نبشته به نزدیک آن ارجمند
|
|
|
که گر تخت ایران به چنگ آوری زمانه برآساید از داوری
|
|
|
ازین مرز تا آن بسی راه نیست سمنگان و ایران و توران یکیست
|
|
|
فرستمت هرچند باید سپاه تو بر تخت بنشین و برنه کلاه
|
|
|
به توران چو هومان و چون بارمان دلیر و سپهبد نبد بیگمان
|
|
|
فرستادم اینک به فرمان تو که باشند یک چند مهمان تو.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xliv{%
|
|
|
اگر جنگ جویی تو جنگ آورند جهان بر بداندیش تنگ آورند
|
|
|
چنین نامه و خلعت شهریار ببردند با ساز چندان سوار
|
|
|
به سهراب آگاهی آمد ز راه ز هومان و از بارمان و سپاه
|
|
|
پذیره بشد بانیا همچو باد سپه دید چندان دلش گشت شاد
|
|
|
چو هومان ورا دید با یال و کفت فروماند هومان ازو در شگفت
|
|
|
بدو داد پس نامهٔ شهریار ابا هدیه و اسپ و استر به بار
|
|
|
جهانجوی چون نامهٔ شاه خواند ازان جایگه تیز لشکر براند
|
|
|
کسی را نبد پای با او بجنگ اگر شیر پیش آمدی گر پلنگ
|
|
|
دژی بود کش خواندندی سپید بران دژ بد ایرانیان را امید
|
|
|
نگهبان دژ رزم دیده هجیر که با زور و دل بود و با دار و گیر
|
|
|
هنوز آن زمان گستهم خرد بود به خردی گراینده و گرد بود
|
|
|
یکی خواهرش بود گرد و سوار بداندیش و گردنکش و نامدار
|
|
|
چو سهراب نزدیکی دژ رسید هجیر دلارو سپه را بدید
|
|
|
نشست از بر بادپای چو گرد ز دژ رفت پویان به دشت نبرد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xlv{%
|
|
|
چو سهراب جنگآور او را بدید برآشفت و شمشیر کین برکشید
|
|
|
ز لشکر برون تاخت برسان شیر به پیش هجیر اندر آمد دلیر
|
|
|
چنین گفت با رزمدیده هجیر که تنها به جنگ آمدی خیره خیر
|
|
|
چه مردی و نام و نژاد تو چیست که زاینده را بر تو باید گریست
|
|
|
هجیرش چنین داد پاسخ که بس به ترکی نباید مرا یار کس
|
|
|
هجیر دلیر و سپهبد منم سرت را هم اکنون ز تن برکنم
|
|
|
فرستم به نزدیک شاه جهان تنت را کنم زیر گل در نهان.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xlvi{%
|
|
|
بخندید سهراب کاین گفتوگوی به گوش آمدش تیز بنهاد روی
|
|
|
چنان نیزه بر نیزه برساختند که از یکدگر بازنشناختند
|
|
|
یکی نیزه زد بر میانش هجیر نیامد سنان اندرو جایگیر
|
|
|
سنان باز پس کرد سهراب شیر بن نیزه زد بر میان دلیر
|
|
|
ز زین برگرفتش به کردار باد نیامد همی زو بدلش ایچ یاد
|
|
|
ز اسپ اندر آمد نشست از برش همی خواست از تن بریدن سرش
|
|
|
بپیچید و برگشت بر دست راست غمی شد ز سهراب و زنهار خواست
|
|
|
رها کرد ازو چنگ و زنهار داد چو خشنود شد پند بسیار داد
|
|
|
ببستش ببند آنگهی رزمجوی به نزدیک هومان فرستاد اوی
|
|
|
به دژ در چو آگه شدند از هجیر که او را گرفتند و بردند اسیر
|
|
|
خروش آمد و نالهٔ مرد و زن که کم شد هجیر اندر آن انجمن.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xlvii{%
|
|
|
چو آگاه شد دختر گژدهم که سالار آن انجمن گشت کم
|
|
|
زنی بود برسان گردی سوار همیشه به جنگ اندرون نامدار
|
|
|
کجا نام او بود گردآفرید زمانه ز مادر چنین ناورید
|
|
|
چنان ننگش آمد ز کار هجیر که شد لاله رنگش به کردار قیر
|
|
|
بپوشید درع سواران جنگ نبود اندر آن کار جای درنگ
|
|
|
نهان کرد گیسو به زیر زره بزد بر سر ترگ رومی گره.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xlviii{%
|
|
|
فرود آمد از دژ به کردار شیر کمر بر میان بادپایی به زیر
|
|
|
به پیش سپاه اندر آمد چو گرد چو رعد خروشان یکی ویله کرد
|
|
|
که گردان کدامند و جنگآوران دلیران و کارآزموده سران
|
|
|
چو سهراب شیراوژن او را بدید بخندید و لب را به دندان گزید
|
|
|
چنین گفت کامد دگر باره گور به دام خداوند شمشیر و زور
|
|
|
بپوشید خفتان و بر سر نهاد یکی ترگ چینی به کردار باد
|
|
|
بیامد دمان پیش گرد آفرید چو دخت کمندافگن او را بدید
|
|
|
کمان را به زه کرد و بگشاد بر نبد مرغ را پیش تیرش گذر
|
|
|
به سهراب بر تیر باران گرفت چپ و راست جنگ سواران گرفت.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xlix{%
|
|
|
نگه کرد سهراب و آمدش ننگ برآشفت و تیز اندر آمد به جنگ
|
|
|
سپر بر سرآورد و بنهاد روی ز پیگار خون اندر آمد به جوی
|
|
|
چو سهراب را دید گردآفرید که برسان آتش همی بردمید
|
|
|
کمان به زه را به بازو فگند سمندش برآمد به ابر بلند
|
|
|
سر نیزه را سوی سهراب کرد عنان و سنان را پر از تاب کرد
|
|
|
برآشفت سهراب و شد چون پلنگ چو بدخواه او چاره گر بد به جنگ.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@l{%
|
|
|
عنان برگرایید و برگاشت اسپ بیامد به کردار آذرگشسپ
|
|
|
زدوده سنان آنگهی در ربود درآمد بدو هم به کردار دود
|
|
|
بزد بر کمربند گردآفرید ز ره بر برش یک به یک بردرید
|
|
|
ز زین برگرفتش به کردار گوی چو چوگان به زخم اندر آید بدوی
|
|
|
چو بر زین بپیچید گرد آفرید یکی تیغ تیز از میان برکشید
|
|
|
بزد نیزهٔ او به دو نیم کرد نشست از بر اسپ و برخاست گرد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@li{%
|
|
|
به آورد با او بسنده نبود بپیچید ازو روی و برگاشت زود
|
|
|
سپهبد عنان اژدها را سپرد به خشم از جهان روشنایی ببرد
|
|
|
چو آمد خروشان به تنگ اندرش بجنبید و برداشت خود از سرش
|
|
|
رها شد ز بند زره موی اوی درفشان چو خورشید شد روی اوی
|
|
|
بدانست سهراب کاو دخترست سر و موی او ازدر افسرست
|
|
|
شگفت آمدش گفت از ایران سپاه چنین دختر آید به آوردگاه
|
|
|
سواران جنگی به روز نبرد همانا به ابر اندر آرند گرد
|
|
|
ز فتراک بگشاد پیچان کمند بینداخت و آمد میانش ببند
|
|
|
بدو گفت کز من رهایی مجوی چرا جنگ جویی تو ای ماه روی.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lii{%
|
|
|
نیامد بدامم بسان تو گور ز چنگم رهایی نیابی مشور
|
|
|
بدانست کاویخت گردآفرید مر آن را جز از چاره درمان ندید
|
|
|
بدو روی بنمود و گفت ای دلیر میان دلیران به کردار شیر
|
|
|
دو لشکر نظاره برین جنگ ما برین گرز و شمشیر و آهنگ ما
|
|
|
کنون من گشایم چنین روی و موی سپاه تو گردد پر از گفتوگوی
|
|
|
که با دختری او به دشت نبرد بدین سان به ابر اندر آورد گرد
|
|
|
نهانی بسازیم بهتر بود خرد داشتن کار مهتر بود.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@liii{%
|
|
|
ز بهر من آهو ز هر سو مخواه میان دو صف برکشیده سپاه
|
|
|
کنون لشکر و دژ به فرمان تست نباید برین آشتی جنگ جست
|
|
|
دژ و گنج و دژبان سراسر تراست چو آیی بدان ساز کت دل هواست
|
|
|
چو رخساره بنمود سهراب را ز خوشاب بگشاد عناب را
|
|
|
یکی بوستان بد در اندر بهشت به بالای او سرو دهقان نکشت
|
|
|
دو چشمش گوزن و دو ابرو کمان تو گفتی همی بشکفد هر زمان.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@liv{%
|
|
|
بدو گفت کاکنون ازین برمگرد که دیدی مرا روزگار نبرد
|
|
|
برین بارهٔ دژ دل اندر مبند که این نیست برتر ز ابر بلند
|
|
|
بپای آورد زخم کوپال من نراندکسی نیزه بر یال من
|
|
|
عنان را بپیچید گرد آفرید سمند سرافراز بر دژ کشید
|
|
|
همی رفت و سهراب با او به هم بیامد به درگاه دژ گژدهم
|
|
|
درباره بگشاد گرد آفرید تن خسته و بسته بر دژ کشید
|
|
|
در دژ ببستند و غمگین شدند پر از غم دل و دیده خونین شدند
|
|
|
ز آزار گردآفرید و هجیر پر از درد بودند برنا و پیر
|
|
|
بگفتند کای نیکدل شیرزن پر از غم بد از تو دل انجمن
|
|
|
که هم رزم جستی هم افسون و رنگ نیامد ز کار تو بر دوده ننگ.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lv{%
|
|
|
بخندید بسیار گرد آفرید به باره برآمد سپه بنگرید
|
|
|
چو سهراب را دید بر پشت زین چنین گفت کای شاه ترکان چین
|
|
|
چرا رنجه گشتی کنون بازگرد هم از آمدن هم ز دشت نبرد
|
|
|
بخندید و او را به افسوس گفت که ترکان ز ایران نیابند جفت
|
|
|
چنین بود و روزی نبودت ز من بدین درد غمگین مکن خویشتن
|
|
|
همانا که تو خود ز ترکان نهای که جز به آفرین بزرگان نهای
|
|
|
بدان زور و بازوی و آن کتف و یال نداری کس از پهلوانان همال
|
|
|
ولیکن چو آگاهی آید به شاه که آورد گردی ز توران سپاه.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lvi{%
|
|
|
شهنشاه و رستم بجنبد ز جای شما با تهمتن ندارید پای
|
|
|
نماند یکی زنده از لشکرت ندانم چه آید ز بد بر سرت
|
|
|
دریغ آیدم کاین چنین یال و سفت همی از پلنگان بباید نهفت
|
|
|
ترا بهتر آید که فرمان کنی رخ نامور سوی توران کنی
|
|
|
نباشی بس ایمن به بازوی خویش خورد گاو نادان ز پهلوی خویش
|
|
|
چو بشنید سهراب ننگ آمدش که آسان همی دژ به چنگ آمدش
|
|
|
به زیر دژ اندر یکی جای بود کجا دژ بدان جای بر پای بود
|
|
|
به تاراج داد آن همه بوم و رست به یکبارگی دست بد را بشست
|
|
|
چنین گفت کامروز بیگاه گشت ز پیگارمان دست کوتاه گشت
|
|
|
برآرم به شبگیر ازین باره گرد ببینند آسیب روز نبرد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lvii{%
|
|
|
چو برگشت سهراب گژدهم پیر بیاورد و بنشاند مردی دبیر
|
|
|
یکی نامه بنوشت نزدیک شاه برافگند پوینده مردی به راه
|
|
|
نخست آفرین کرد بر کردگار نمود آنگهی گردش روزگار
|
|
|
که آمد بر ما سپاهی گران همه رزم جویان کندآوران
|
|
|
یکی پهلوانی به پیش اندرون که سالش ده و دو نباشد فزون
|
|
|
به بالا ز سرو سهی برترست چو خورشید تابان به دو پیکرست
|
|
|
برش چون بر پیل و بالاش برز ندیدم کسی را چنان دست و گرز.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lviii{%
|
|
|
چو شمشیر هندی به چنگ آیدش ز دریا و از کوه تنگ آیدش
|
|
|
چو آواز او رعد غرنده نیست چو بازوی او تیغ برنده نیست
|
|
|
هجیر دلاور میان را ببست یکی بارهٔ تیزتگ برنشست
|
|
|
بشد پیش سهراب رزمآزمای بر اسپش ندیدم فزون زان به پای
|
|
|
که بر هم زند مژه را جنگجوی گراید ز بینی سوی مغز بوی
|
|
|
که سهرابش از پشت زین برگرفت برش ماند زان بازو اندر شگفت
|
|
|
درستست و اکنون به زنهار اوست پراندیشه جان از پی کار اوست
|
|
|
سواران ترکان بسی دیدهام عنان پیچ زینگونه نشنیدهام
|
|
|
مبادا که او در میان دو صف یکی مرد جنگآور آرد بکف.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lix{%
|
|
|
بران کوه بخشایش آرد زمین که او اسپ تازد برو روز کین
|
|
|
عناندار چون او ندیدست کس تو گفتی که سام سوارست و بس
|
|
|
بلندیش بر آسمان رفته گیر سر بخت گردان همه خفته گیر
|
|
|
اگر خود شکیبیم یک چند نیز نکوشیم و دیگر نگوییم چیز
|
|
|
اگر دم زند شهریار زمین نراند سپاه و نسازد کمین
|
|
|
دژ و باره گیرد که خود زور هست نگیرد کسی دست او را به دست.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lx{%
|
|
|
که این باره را نیست پایاب اوی درنگی شود شیر زاشتاب اوی
|
|
|
چو نامه به مهر اندر آمد به شب فرستاده را جست و بگشاد لب
|
|
|
بگفتش چنان رو که فردا پگاه نبیند ترا هیچکس زان سپاه
|
|
|
فرستاد نامه سوی راه راست پس نامه آنگاه بر پای خاست
|
|
|
بنه برنهاد و سراندر کشید بران راه بیراه شد ناپدید
|
|
|
سوی شهر ایران نهادند روی سپردند آن بارهٔ دژ بدوی
|
|
|
چو خورشید بر زد سر از تیرهکوه میان را ببستند ترکان گروه
|
|
|
سپهدار سهراب نیزه بدست یکی بارکش بارهای برنشست
|
|
|
سوی باره آمد یکی بنگرید به باره درون بس کسی را ندید.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxi{%
|
|
|
بیامد در دژ گشادند باز ندیدند در دژ یکی رزمساز
|
|
|
به فرمان همه پیش او آمدند به جان هرکسی چارهجو آمدند
|
|
|
چو نامه به نزدیک خسرو رسید غمی شد دلش کان سخنها شنید
|
|
|
گرانمایگان را ز لشکر بخواند وزین داستان چندگونه براند
|
|
|
نشستند با شاه ایران به هم بزرگان لشکر همه بیش و کم
|
|
|
چو طوس و چو گودرز کشواد و گیو چو گرگین و بهرام و فرهاد نیو
|
|
|
سپهدار نامه بر ایشان بخواند بپرسید بسیار و خیره بماند
|
|
|
چنین گفت با پهلوانان براز که این کار گردد به ما بر دراز.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxii{%
|
|
|
برین سان که گژدهم گوید همی از اندیشه دل را بشوید همی
|
|
|
چه سازیم و درمان این کار چیست از ایران هم آورد این مرد کیست
|
|
|
بر آن برنهادند یکسر که گیو به زابل شود نزد سالار نیو
|
|
|
به رستم رساند از این آگهی که با بیم شد تخت شاهنشهی
|
|
|
گو پیلتن را بدین رزمگاه بخواند که اویست پشت سپاه
|
|
|
نشست آنگهی رای زد با دبیر که کاری گزاینده بد ناگزیر;\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxiii{%
|
|
|
یکی نامه فرمود پس شهریار نوشتن بر رستم نامدار
|
|
|
نخست آفرین کرد بر کردگار جهاندار و پروردهٔ روزگار
|
|
|
دگر آفرین کرد بر پهلوان که بیدار دل باش و روشن روان
|
|
|
دل و پشت گردان ایران تویی به چنگال و نیروی شیران تویی
|
|
|
گشایندهٔ بند هاماوران ستانندهٔ مرز مازندران
|
|
|
ز گرز تو خورشید گریان شود ز تیغ تو ناهید بریان شود.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxiv{%
|
|
|
چو گرد پی رخش تو نیل نیست همآورد تو در جهان پیل نیست
|
|
|
کمند تو بر شیر بندافگند سنان تو کوهی ز بن برکند
|
|
|
تویی از همه بد به ایران پناه ز تو برفرازند گردان کلاه
|
|
|
گزاینده کاری بد آمد به پیش کز اندیشهٔ آن دلم گشت ریش
|
|
|
نشستند گردان به پیشم به هم چو خواندیم آن نامهٔ گژدهم
|
|
|
چنان باد کاندر جهان جز تو کس نباشد به هر کار فریادرس
|
|
|
بدانگونه دیدند گردان نیو که پیش تو آید گرانمایه گیو
|
|
|
چو نامه بخوانی به روز و به شب مکن داستان را گشاده دو لب
|
|
|
مگر با سواران بسیارهوش ز زابل برانی برآری خروش
|
|
|
بر اینسان که گژدهم زو یاد کرد نباید جز از تو ورا هم نبرد
|
|
|
به گیو آنگهی گفت برسان دود عنان تگاور بباید بسود
|
|
|
بباید که نزدیک رستم شوی به زابل نمانی و گر نغنوی.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxv{%
|
|
|
اگر شب رسی روز را بازگرد بگویش که تنگ اندرآمد نبرد
|
|
|
وگرنه فرازست این مرد گرد بداندیش را خوار نتوان شمرد
|
|
|
ازو نامه بستد به کردار آب برفت و نجست ایچ آرام و خواب
|
|
|
چو نزدیکی زابلستان رسید خروش طلایه به دستان رسید
|
|
|
تهمتن پذیره شدش با سپاه نهادند بر سر بزرگان کلاه
|
|
|
پیاده شدش گیو و گردان بهم هر آنکس که بودند از بیش و کم
|
|
|
ز اسپ اندرآمد گو نامدار از ایران بپرسید وز شهریار
|
|
|
ز ره سوی ایوان رستم شدند ببودند یکبار و دم برزدند.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxvi{%
|
|
|
بگفت آنچ بشنید و نامه بداد ز سهراب چندی سخن کرد یاد
|
|
|
تهمتن چو بشنید و نامه بخواند بخندید و زان کار خیره بماند
|
|
|
که مانندهٔ سام گرد از مهان سواری پدید آمد اندر جهان
|
|
|
از آزادگان این نباشد شگفت ز ترکان چنین یاد نتوان گرفت
|
|
|
من از دخت شاه سمنگان یکی پسر دارم و باشد او کودکی
|
|
|
هنوز آن گرامی نداند که جنگ توان کرد باید گه نام و ننگ.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxvii{%
|
|
|
فرستادمش زر و گوهر بسی بر مادر او به دست کسی
|
|
|
چنین پاسخ آمد که آن ارجمند بسی برنیاید که گردد بلند
|
|
|
همی می خورد با لب شیربوی شود بیگمان زود پرخاشجوی
|
|
|
بباشیم یک روز و دم برزنیم یکی بر لب خشک نم برزنیم
|
|
|
ازان پس گراییم نزدیک شاه به گردان ایران نماییم راه
|
|
|
مگر بخت رخشنده بیدار نیست وگرنه چنین کار دشوار نیست
|
|
|
چو دریا به موج اندرآید ز جای ندارد دم آتش تیزپای
|
|
|
درفش مرا چون ببیند ز دور دلش ماتم آرد به هنگام سور
|
|
|
بدین تیزی اندر نیاید به جنگ نباید گرفتن چنین کار تنگ.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxviii{%
|
|
|
به می دست بردند و مستان شدند ز یاد سپهبد به دستان شدند
|
|
|
دگر روز شبگیر هم پرخمار بیامد تهمتن برآراست کار
|
|
|
ز مستی هم آن روز باز ایستاد دوم روز رفتن نیامدش یاد
|
|
|
سه دیگر سحرگه بیاورد می نیامد ورا یاد کاووس کی
|
|
|
به روز چهارم برآراست گیو چنین گفت با گرد سالار نیو
|
|
|
که کاووس تندست و هشیار نیست هم این داستان بر دلش خوار نیست
|
|
|
غمی بود ازین کار و دل پرشتاب شده دور ازو خورد و آرام و خواب.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxix{%
|
|
|
به زابلستان گر درنگ آوریم ز می باز پیگار و جنگ آوریم
|
|
|
شود شاه ایران به ما خشمگین ز ناپاک رایی درآید بکین
|
|
|
بدو گفت رستم که مندیش ازین که با ما نشورد کس اندر زمین
|
|
|
بفرمود تا رخش را زین کنند دم اندر دم نای رویین کنند
|
|
|
سواران زابل شنیدند نای برفتند با ترگ و جوشن ز جای.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxx{%
|
|
|
گرازان بدرگاه شاه آمدند گشاده دل و نیک خواه آمدند
|
|
|
چو رفتند و بردند پیشش نماز برآشفت و پاسخ نداد ایچ باز
|
|
|
یکی بانگ بر زد به گیو از نخست پس آنگاه شرم از دو دیده بشست
|
|
|
که رستم که باشد فرمان من کند پست و پیچد ز پیمان من
|
|
|
بگیر و ببر زنده بردارکن وزو نیز با من مگردان سخن
|
|
|
ز گفتار او گیو را دل بخست که بردی برستم برانگونه دست
|
|
|
برآشفت با گیو و با پیلتن فرو ماند خیره همه انجمن
|
|
|
بفرمود پس طوس را شهریار که رو هردو را زنده برکن به دار
|
|
|
خود از جای برخاست کاووس کی برافروخت برسان آتش ز نی
|
|
|
بشد طوس و دست تهمتن گرفت بدو مانده پرخاش جویان شگفت
|
|
|
که از پیش کاووس بیرون برد مگر کاندر آن تیزی افسون برد
|
|
|
تهمتن برآشفت با شهریار که چندین مدار آتش اندر کنار
|
|
|
همه کارت از یکدگر بدترست ترا شهریاری نه اندرخورست.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxi{%
|
|
|
تو سهراب را زنده بر دار کن پرآشوب و بدخواه را خوار کن
|
|
|
بزد تند یک دست بر دست طوس تو گفتی ز پیل ژیان یافت کوس
|
|
|
ز بالا نگون اندرآمد به سر برو کرد رستم به تندی گذر
|
|
|
به در شد به خشم اندرآمد به رخش منم گفت شیراوژن و تاجبخش
|
|
|
چو خشم آورم شاه کاووس کیست چرا دست یازد به من طوس کیست
|
|
|
زمین بنده و رخش گاه منست نگین گرز و مغفر کلاه منست
|
|
|
شب تیره از تیغ رخشان کنم به آورد گه بر سرافشان کنم
|
|
|
سر نیزه و تیغ یار مناند دو بازو و دل شهریار مناند.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxii{%
|
|
|
چه آزاردم او نه من بندهام یکی بندهٔ آفرینندهام
|
|
|
به ایران ار ایدون که سهراب گرد بیاید نماند بزرگ و نه خرد
|
|
|
شما هر کسی چارهٔ جان کنید خرد را بدین کار پیچان کنید
|
|
|
به ایران نبینید ازین پس مرا شما را زمین پر کرگس مرا
|
|
|
غمی شد دل نامداران همه که رستم شبان بود و ایشان رمه
|
|
|
به گودرز گفتند کاین کار تست شکسته بدست تو گردد درست
|
|
|
سپهبد جز از تو سخن نشنود همی بخت تو زین سخن نغنود
|
|
|
به نزدیک این شاه دیوانه رو وزین در سخن یاد کن نو به نو
|
|
|
سخنهای چرب و دراز آوری مگر بخت گم بوده بازآوری.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxiii{%
|
|
|
سپهدار گودرز کشواد رفت به نزدیک خسرو خرامید تفت
|
|
|
به کاووس کی گفت رستم چه کرد کز ایران برآوردی امروز گرد
|
|
|
فراموش کردی ز هاماوران وزان کار دیوان مازندران
|
|
|
که گویی ورا زنده بر دار کن ز شاهان نباید گزافه سخن
|
|
|
چو او رفت و آمد سپاهی بزرگ یکی پهلوانی به کردار گرگ
|
|
|
که داری که با او به دشت نبرد شود برفشاند برو تیره گرد
|
|
|
یلان ترا سر به سر گژدهم شنیدست و دیدست از بیش و کم
|
|
|
همی گوید آن روز هرگز مباد که با او سواری کند رزم یاد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxiv{%
|
|
|
کسی را که جنگی چو رستم بود بیازارد او را خرد کم بود
|
|
|
چو بشنید گفتار گودرز شاه بدانست کاو دارد آیین و راه
|
|
|
پشیمان بشد زان کجا گفته بود بیهودگی مغزش آشفته بود
|
|
|
به گودرز گفت این سخن درخورست لب پیر با پند نیکوترست
|
|
|
خردمند باید دل پادشا که تیزی و تندی نیارد بها
|
|
|
شما را بباید بر او شدن به خوبی بسی داستانها زدن.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxv{%
|
|
|
سرش کردن از تیزی من تهی نمودن بدو روزگار بهی
|
|
|
چو گودرز برخاست از پیش اوی پس پهلوان تیز بنهاد روی
|
|
|
برفتند با او سران سپاه پس رستم اندر گرفتند راه
|
|
|
چو دیدند گرد گو پیلتن همه نامداران شدند انجمن
|
|
|
ستایش گرفتند بر پهلوان که جاوید بادی و روشنروان
|
|
|
جهان سر به سر زیر پای تو باد همیشه سر تخت جای تو باد.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxvi{%
|
|
|
تو دانی که کاووس را مغز نیست به تیزی سخن گفتنش نغز نیست
|
|
|
بجوشد همانگه پشیمان شود به خوبی ز سر باز پیمان شود
|
|
|
تهمتن گر آزرده گردد ز شاه هم ایرانیان را نباشد گناه
|
|
|
هم او زان سخنها پشیمان شدست ز تندی بخاید همی پشت دست
|
|
|
تهمتن چنین پاسخ آورد باز که هستم ز کاووس کی بینیاز
|
|
|
مرا تخت زین باشد و تاج ترگ قبا جوشن و دل نهاده به مرگ
|
|
|
چرا دارم از خشم کاووس باک چه کاووس پیشم چه یک مشت خاک
|
|
|
سرم گشت سیر و دلم کرد بس جز از پاک یزدان نترسم ز کس
|
|
|
ز گفتار چون سیر گشت انجمن چنین گفت گودرز با پیلتن.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxvii{%
|
|
|
که شهر و دلیران و لشکر گمان به دیگر سخنها برند این زمان
|
|
|
کزین ترک ترسنده شد سرفراز همی رفت زین گونه چندی به راز
|
|
|
که چونان که گژدهم داد آگهی همه بوم و بر کرد باید تهی
|
|
|
چو رستم همی زو بترسد به جنگ مرا و ترا نیست جای درنگ
|
|
|
از آشفتن شاه و پیگار اوی بدیدم بدرگاه بر گفتوگوی
|
|
|
ز سهراب یل رفت یکسر سخن چنین پشت بر شاه ایران مکن
|
|
|
چنین بر شده نامت اندر جهان بدین بازگشتن مگردان نهان.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxviii{%
|
|
|
و دیگر که تنگ اندرآمد سپاه مکن تیره بر خیره این تاج و گاه
|
|
|
به رستم بر این داستانها بخواند تهمتن چو بشنید خیره بماند
|
|
|
بدو گفت اگر بیم دارد دلم نخواهم که باشد ز تن بگسلم
|
|
|
ازین ننگ برگشت و آمد به راه گرازان و پویان به نزدیک شاه
|
|
|
چو در شد ز در شاه بر پای خاست بسی پوزش اندر گذشته بخواست
|
|
|
که تندی مرا گوهرست و سرشت چنان زیست باید که یزدان بکشت
|
|
|
وزین ناسگالیده بدخواه نو دلم گشت باریک چون ماه نو
|
|
|
بدین چاره جستن ترا خواستم چو دیر آمدی تندی آراستم
|
|
|
چو آزرده گشتی تو ای پیلتن پشیمان شدم خاکم اندر دهن
|
|
|
بدو گفت رستم که گیهان تراست همه کهترانیم و فرمان تراست.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxix{%
|
|
|
کنون آمدم تا چه فرمان دهی روانت ز دانش مبادا تهی
|
|
|
بدو گفت کاووس کامروز بزم گزینیم و فردا بسازیم رزم
|
|
|
بیاراست رامشگهی شاهوار شد ایوان به کردار باغ بهار
|
|
|
ز آواز ابریشم و بانگ نای سمن عارضان پیش خسرو به پای
|
|
|
همی باده خوردند تا نیم شب ز خنیاگران برگشاده دولب
|
|
|
.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxx{%
|
|
|
دگر روز فرمود تا گیو و طوس ببستند شبگیر بر پیل کوس
|
|
|
در گنج بگشاد و روزی بداد سپه برنشاند و بنه برنهاد
|
|
|
سپردار و جوشنوران صد هزار شمرده به لشکر گه آمد سوار
|
|
|
یکی لشکر آمد ز پهلو به دشت که از گرد ایشان هوا تیره گشت
|
|
|
سراپرده و خیمه زد بر دو میل بپوشید گیتی به نعل و به پیل
|
|
|
هوا نیلگون گشت و کوه آبنوس بجوشید دریا ز آواز کوس
|
|
|
همی رفت منزل به منزل جهان شده چون شب و روز گشته نهان
|
|
|
درخشیدن خشت و ژوپین ز گرد چو آتش پس پردهٔ لاجورد
|
|
|
ز بس گونهگونه سنان و درفش سپرهای زرین و زرینه کفش
|
|
|
تو گفتی که ابری به رنگ آبنوس برآمد ببارید زو سندروس
|
|
|
جهان را شب و روز پیدا نبود تو گفتی سپهر و ثریا نبود
|
|
|
ازینسان بشد تا در دژ رسید بشد خاک و سنگ از جهان ناپدید.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxi{%
|
|
|
خروشی بلند آمد از دیدگاه به سهراب گفتند کامد سپاه
|
|
|
چو سهراب زان دیده آوا شنید به باره بیامد سپه بنگرید
|
|
|
به انگشت لشکر به هومان نمود سپاهی که آن را کرانه نبود
|
|
|
چو هومان ز دور آن سپه را بدید دلش گشت پربیم و دم درکشید
|
|
|
به هومان چنین گفت سهراب گرد که اندیشه از دل بباید سترد
|
|
|
نبینی تو زین لشکر بیکران یکی مرد جنگی و گرزی گران.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxii{%
|
|
|
که پیش من آید به آوردگاه گر ایدون که یاری دهد هور و ماه
|
|
|
سلیحست بسیار و مردم بسی سرافراز نامی ندانم کسی
|
|
|
کنون من به بخت رد افراسیاب کنم دشت را همچو دریای آب
|
|
|
به تنگی نداد ایچ سهراب دل فرود آمد از باره شاداب دل
|
|
|
یکی جام میخواست از میگسار نکرد ایچ رنجه دل از کارزار
|
|
|
وزانسو سراپردهٔ شهریار کشیدند بر دشت پیش حصار
|
|
|
ز بس خیمه و مرد و پردهسرای نماند ایچ بر دشت و بر کوه جای.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxiii{%
|
|
|
چو خورشید گشت از جهان ناپدید شب تیره بر دشت لشکر کشید
|
|
|
تهمتن بیامد به نزدیک شاه میان بستهٔ جنگ و دل کینه خواه
|
|
|
که دستور باشد مرا تاجور از ایدر شوم بیکلاه و کمر
|
|
|
ببینم که این نو جهاندار کیست بزرگان کدامند و سالار کیست
|
|
|
بدو گفت کاووس کین کار تست که بیدار دل بادی و تن درست
|
|
|
تهمتن یکی جامهٔ ترکوار بپوشید و آمد دوان تا حصار
|
|
|
بیامد چو نزدیکی دژ رسید خروشیدن نوش ترکان شنید
|
|
|
بران دژ درون رفت مرد دلیر چنان چون سوی آهوان نره شیر
|
|
|
چو سهراب را دید بر تخت بزم نشسته به یک دست او ژندهرزم.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxiv{%
|
|
|
به دیگر چو هومان سوار دلیر دگر بارمان نامبردار شیر
|
|
|
تو گفتی همه تخت سهراب بود بسان یکی سرو شاداب بود
|
|
|
دو بازو به کردار ران هیون برش چون بر پیل و چهره چو خون
|
|
|
ز ترکان بگرد اندرش صد دلیر جوان و سرافراز چون نره شیر
|
|
|
پرستار پنجاه با دست بند به پیش دل افروز تخت بلند
|
|
|
همی یک به یک خواندند آفرین بران برز و بالا و تیغ و نگین
|
|
|
همی دید رستم مر او را ز دور نشست و نگه کرد مردان سور.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxv{%
|
|
|
به شایسته کاری برون رفت ژند گوی دید برسان سرو بلند
|
|
|
بدان لشکر اندر چنو کس نبود بر رستم آمد بپرسید زود
|
|
|
چه مردی بدو گفت با من بگوی سوی روشنی آی و بنمای روی
|
|
|
تهمتن یکی مشت بر گردنش بزد تیز و برشد روان از تنش
|
|
|
بدان جایگه خشک شد ژنده رزم نشد ژنده رزم آنگهی سوی بزم
|
|
|
زمانی همی بود سهراب دیر نیامد به نزدیک او ژند شیر
|
|
|
بپرسید سهراب تا ژندهرزم کجا شد که جایش تهی شد ز بزم
|
|
|
برفتند و دیدنش افگنده خوار برآسوده از بزم و از کارزار.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxvi{%
|
|
|
خروشان ازان درد بازآمدند شگفتی فرو مانده از کار ژند
|
|
|
به سهراب گفتند شد ژندهرزم سرآمد برو روز پیگار و بزم
|
|
|
چو بشنید سهراب برجست زود بیامد بر ژنده برسان دود
|
|
|
ابا چاکر و شمع و خیناگران بیامد ورا دید مرده چنان
|
|
|
شگفت آمدش سخت و خیره بماند دلیران و گردنکشان را بخواند
|
|
|
چنین گفت کامشب نباید غنود همه شب همی نیزه باید بسود
|
|
|
که گرگ اندر آمد میان رمه سگ و مرد را آزمودش همه
|
|
|
اگر یار باشد جهان آفرین چو نعل سمندم بساید زمین
|
|
|
ز فتراک زین برگشایم کمند بخواهم از ایرانیان کین ژند
|
|
|
بیامد نشست از بر گاه خویش گرانمایگان را همه خواند پیش
|
|
|
که گر کم شد از تخت من ژندهرزم نیامد همی سیر جانم ز بزم
|
|
|
چو برگشت رستم بر شهریار از ایران سپه گیو بد پاسدار
|
|
|
به ره بر گو پیلتن را بدید بزد دست و گرز از میان برکشید.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxvii{%
|
|
|
یکی بر خروشید چون پیل مست سپر بر سر آورد و بنمود دست
|
|
|
بدانست رستم کز ایران سپاه به شب گیو باشد طلایه به راه
|
|
|
بخندید و زان پس فغان برکشید طلایه چو آواز رستم شنید
|
|
|
بیامد پیاده به نزدیک اوی چنین گفت کای مهتر جنگجوی
|
|
|
پیاده کجا بودهای تیره شب تهمتن به گفتار بگشاد لب
|
|
|
بگفتش به گیو آن کجا کرده بود چنان شیرمردی که آزرده بود
|
|
|
وزان جایگه رفت نزدیک شاه ز ترکان سخن گفت وز بزمگاه
|
|
|
ز سهراب و از برز و بالای اوی ز بازوی و کتف دلارای اوی
|
|
|
که هرگز ز ترکان چنین کس نخاست بکردار سروست بالاش راست
|
|
|
به توران و ایران نماند به کس تو گویی که سام سوارست و بس
|
|
|
وزان مشت بر گردن ژندهرزم کزان پس نیامد به رزم و به بزم
|
|
|
بگفتند و پس رود و می خواستند همه شب همی لشکر آراستند.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxviii{%
|
|
|
چو افگند خور سوی بالا کمند زبانه برآمد ز چرخ بلند
|
|
|
بپوشید سهراب خفتان جنگ نشست از بر چرمهٔ سنگ رنگ
|
|
|
یکی تیغ هندی به چنگ اندرش یکی مغفر خسروی بر سرش
|
|
|
کمندی به فتراک بر شست خم خم اندر خم و روی کرده دژم
|
|
|
بیامد یکی برز بالا گزید به جایی که ایرانیان را بدید.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@lxxxix{%
|
|
|
بفرمود تا رفت پیشش هجیر بدو گفت کژی نیاید ز تیر
|
|
|
نشانه نباید که خم آورد چو پیچان شود زخم کم آورد
|
|
|
به هر کار در پیشه کن راستی چو خواهی که نگزایدت کاستی
|
|
|
سخن هرچه پرسم همه راست گوی متاب از ره راستی هیچ روی
|
|
|
چو خواهی که یابی رهایی ز من سرافراز باشی به هر انجمن
|
|
|
از ایران هر آنچت بپرسم بگوی متاب از ره راستی هیچ روی
|
|
|
سپارم به تو گنج آراسته بیابی بسی خلعت و خواسته
|
|
|
ور ایدون که کژی بود رای تو همان بند و زندان بود جای تو.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xc{%
|
|
|
هجیرش چنین داد پاسخ که شاه سخن هرچه پرسد ز ایران سپاه
|
|
|
بگویم همه آنچ دانم بدوی به کژی چرا بایدم گفتوگوی
|
|
|
بدو گفت کز تو بپرسم همه ز گردنکشان و ز شاه و رمه
|
|
|
همه نامداران آن مرز را چو طوس و چو کاووس و گودرز را
|
|
|
ز بهرام و از رستم نامدار ز هر کت بپرسم به من برشمار
|
|
|
بگو کان سراپردهٔ هفت رنگ بدو اندرون خیمههای پلنگ
|
|
|
به پیش اندرون بسته صد ژندهپیل یکی مهد پیروزه برسان نیل
|
|
|
یکی برز خورشید پیکر درفش سرش ماه زرین غلافش بنفش
|
|
|
به قلب سپاه اندرون جای کیست ز گردان ایران ورا نام چیست
|
|
|
بدو گفت کان شاه ایران بود بدرگاه او پیل و شیران بود.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xci{%
|
|
|
وزان پس بدو گفت بر میمنه سواران بسیار و پیل و بنه
|
|
|
سراپردهای بر کشیده سیاه زده گردش اندر ز هر سو سپاه
|
|
|
به گرد اندرش خیمه ز اندازه بیش پس پشت پیلان و بالاش پیش
|
|
|
زده پیش او پیل پیکر درفش به در بر سواران زرینه کفش
|
|
|
چنین گفت کان طوس نوذر بود درفشش کجاپیلپیکر بود
|
|
|
دگر گفت کان سرخ پردهسرای سواران بسی گردش اندر به پای
|
|
|
یکی شیر پیکر درفشی به زر درفشان یکی در میانش گهر
|
|
|
چنین گفت کان فر آزادگان جهانگیر گودرز کشوادگان
|
|
|
بپرسید کان سبز پردهسرای یکی لشکری گشن پیشش به پای
|
|
|
یکی تخت پرمایه اندر میان زده پیش او اختر کاویان
|
|
|
برو بر نشسته یکی پهلوان ابا فر و با سفت و یال گوان.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xcii{%
|
|
|
ز هر کس که بر پای پیشش براست نشسته به یک رش سرش برتر است
|
|
|
یکی باره پیشش به بالای اوی کمندی فرو هشته تا پای اوی
|
|
|
برو هر زمان برخروشد همی تو گویی که در زین بجوشد همی
|
|
|
بسی پیل برگستواندار پیش همی جوشد آن مرد بر جای خویش
|
|
|
نه مردست از ایران به بالای اوی نه بینم همی اسپ همتای اوی
|
|
|
درفشی بدید اژدها پیکرست بران نیزه بر شیر زرین سرست.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xciii{%
|
|
|
چنین گفت کز چین یکی نامدار بنوی بیامد بر شهریار
|
|
|
بپرسید نامش ز فرخ هجیر بدو گفت نامش ندارم بویر
|
|
|
بدین دژ بدم من بدان روزگار کجا او بیامد بر شهریار
|
|
|
غمی گشت سهراب را دل ازان که جایی ز رستم نیامد نشان
|
|
|
نشان داده بود از پدر مادرش همی دید و دیده نبد باورش
|
|
|
همی نام جست از زبان هجیر مگر کان سخنها شود دلپذیر
|
|
|
نبشته به سر بر دگرگونه بود ز فرمان نکاهد نخواهد فزود
|
|
|
ازان پس بپرسید زان مهتران کشیده سراپرده بد برکران
|
|
|
سواران بسیار و پیلان به پای برآید همی نالهٔ کرنای
|
|
|
یکی گرگ پیکر درفش از برش برآورده از پرده زرین سرش.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xciv{%
|
|
|
بدو گفت کان پور گودرز گیو که خوانند گردان وراگیو نیو
|
|
|
ز گودرزیان مهتر و بهترست به ایرانیان بر دو بهره سرست
|
|
|
بدو گفت زان سوی تابنده شید برآید یکی پرده بینم سپید
|
|
|
ز دیبای رومی به پیشش سوار رده برکشیده فزون از هزار
|
|
|
پیاده سپردار و نیزهوران شده انجمن لشکری بیکران
|
|
|
نشسته سپهدار بر تخت عاج نهاده بران عاج کرسی ساج
|
|
|
ز هودج فرو هشته دیبا جلیل غلام ایستاده رده خیل خیل
|
|
|
بر خیمه نزدیک پردهسرای به دهلیز چندی پیاده به پای
|
|
|
بدو گفت کاو را فریبرز خوان که فرزند شاهست و تاج گوان
|
|
|
بپرسید کان سرخ پردهسرای به دهلیز چندی پیاده به پای
|
|
|
به گرد اندرش سرخ و زرد و بنفش ز هرگونهای برکشیده درفش.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xcv{%
|
|
|
درفشی پس پشت پیکرگراز سرش ماه زرین و بالا دراز
|
|
|
چنین گفت کاو را گرازست نام که در چنگ شیران ندارد لگام
|
|
|
هشیوار و ز تخمهٔ گیوگان که بر دردر و سختی نگردد ژگان
|
|
|
نشان پدر جست و با او نگفت همی داشت آن راستی در نهفت
|
|
|
تو گیتی چه سازی که خود ساختست جهاندار ازین کار پرداختست
|
|
|
زمانه نبشته دگرگونه داشت چنان کاو گذارد بباید گذاشت
|
|
|
دگر باره پرسید ازان سرفراز ازان کش به دیدار او بد نیاز.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xcvi{%
|
|
|
ازان پردهٔ سبز و مرد بلند وزان اسپ و آن تاب داده کمند
|
|
|
ازان پس هجیر سپهبدش گفت که از تو سخن را چه باید نهفت
|
|
|
گر از نام چینی بمانم همی ازان است کاو را ندانم همی
|
|
|
بدو گفت سهراب کاین نیست داد ز رستم نکردی سخن هیچ یاد
|
|
|
کسی کاو بود پهلوان جهان میان سپه در نماند نهان
|
|
|
تو گفتی که بر لشکر او مهترست نگهبان هر مرز و هر کشورست
|
|
|
چنین داد پاسخ مر او را هجیر که شاید بدن کان گو شیرگیر
|
|
|
کنون رفته باشد به زابلستان که هنگام بزمست در گلستان
|
|
|
بدو گفت سهراب کاین خود مگوی که دارد سپهبد سوی جنگ روی
|
|
|
به رامش نشیند جهان پهلوان برو بر بخندند پیر و جوان
|
|
|
مرا با تو امروز پیمان یکیست بگوییم و گفتار ما اندکیست.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xcvii{%
|
|
|
اگر پهلوان را نمایی به من سرافراز باشی به هر انجمن
|
|
|
ترا بینیازی دهم در جهان گشاده کنم گنجهای نهان
|
|
|
ور ایدون که این راز داری ز من گشاده بپوشی به من بر سخن
|
|
|
سرت را نخواهد همی تن به جای نگر تا کدامین به آیدت رای
|
|
|
نبینی که موبد به خسرو چه گفت بدانگه که بگشاد راز از نهفت
|
|
|
سخن گفت ناگفته چون گوهرست کجا نابسوده به سنگ اندرست
|
|
|
چو از بند و پیوند یابد رها درخشنده مهری بود بیبها.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xcviii{%
|
|
|
چنین داد پاسخ هجیرش که شاه چو سیر آید از مهر وز تاج و گاه
|
|
|
نبرد کسی جویداندر جهان که او ژنده پیل اندر آرد ز جان
|
|
|
کسی را که رستم بود هم نبرد سرش ز آسمان اندر آید به گرد
|
|
|
تنش زور دارد به صد زورمند سرش برترست از درخت بلند
|
|
|
چنو خشم گیرد به روز نبرد چه هم رزم او ژنده پیل و چه مرد
|
|
|
همآورد او بر زمین پیل نیست چو گرد پی رخش او نیل نیست
|
|
|
بدو گفت سهراب از آزادگان سیه بخت گودرز کشوادگان
|
|
|
چرا چون ترا خواند باید پسر بدین زور و این دانش و این هنر
|
|
|
تو مردان جنگی کجا دیدهای که بانگ پی اسپ نشنیدهای
|
|
|
که چندین ز رستم سخن بایدت زبان بر ستودنش بگشایدت
|
|
|
از آتش ترا بیم چندان بود که دریا به آرام خندان بود
|
|
|
چو دریای سبز اندر آید ز جای ندارد دم آتش تیزپای.\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@xcix{%
|
|
|
سر تیرگی اندر آید به خواب چو تیغ از میان برکشد آفتاب
|
|
|
به دل گفت پس کاردیده هجیر که گر من نشان گو شیرگیر
|
|
|
بگویم بدین ترک با زور دست چنین یال و این خسروانی نشست
|
|
|
ز لشکر کند جنگ او ز انجمن برانگیزد این بارهٔ پیلتن
|
|
|
برین زور و این کتف و این یال اوی شود کشته رستم به چنگال اوی
|
|
|
از ایران نیاید کسی کینه خواه بگیرد سر تخت کاووس شاه
|
|
|
چنین گفت موبد که مردن به نام به از زنده دشمن بدو شادکام;\pte@par}
|
|
|
|
|
|
\bidi@newrobustcmd\ptext@c{%
|
|
|
اگر من شوم کشته بر دست اوی نگردد سیه روز چون آب جوی
|
|
|
چو گودرز و هفتاد پور گزین همه پهلوانان با آفرین
|
|
|
نباشد به ایران تن من مباد چنین دارم از موبد پاک یاد
|
|
|
که چون برکشد از چمن بیخ سرو سزد گر گیا را نبوید تذرو
|
|
|
به سهراب گفت این چه آشفتنست همه با من از رستمت گفتنست
|
|
|
نباید ترا جست با او نبرد برآرد به آوردگاه از تو گرد
|
|
|
همی پیلتن را نخواهی شکست همانا که آسان نیاید به دست.\pte@par}
|
|
|
\endinput
|
|
|
%%
|
|
|
%% End of file `ptext.sty'.
|
|
|
|
